Fitantanam-panjakana : Misy antony sy vokany ary azo vahana ny krizy politika

Eo amin’ny tantaram-pirenena, saika tsy mahafa-bela ny krizy politika: mitovitovy, miverimbe­rina… Amin’izany, misy antony sy vokany ary azo vahana ny krizy politika; eny, azo sorohina aza. Izay tsara ho fantatra ankapobeny, andrana famakafakana…

Fikatsoan’ny fampandehanana ara-dalàna ny fan­jakana ny krizy politika: fikorontanana anatiny, na vondrom-bahoaka… Mety hiafara amin’ny fahaverezan’ny maha ara-dalàna ny mpitondra izany. Na fifandiran’ny samy andrimpanjakana, na tsy fisian’ny fanapahan-kevitra na tsy fahazoana manapa-kevitra, na tsy fankatoavana faobe ataon’ny vahoaka ny fitondrana. Voka-dratsiny ny tsy fandriampahalemana, ny fihenjanana ara-tsosialy; eny, na ny firodanan’ny fifampitokisana ara-demokra­tika aza. Mitranga ny krizy politika rehefa misy tsy fifanara­hana lalina, fahaverezan’ny maha ara-dalàna ny fitondrana, na fifandiran’ny andrimpanja­kana manakana ny fampandehanana ny raharaha na fiarahamonina. Mety hiteraka tsy fahatokisana olom-boafidy izany, fandavana fanapahan-kevitra na fahapotehan’ny fifanaka­lozan-kevitry ny andrimpanja­kana. Mety hitarika ho amin’ny fahalemena na fikorontanana ny krizy politika, fanetsiketse­hana, fanerena amin’ny haino aman-jery…

Ny toetra na fisehon’ny
krizy politika

Tsy matoky ny mpanapa-kevitra intsony ny olom-pire­nena: olom-boafidy io, na mpiara-miombon’antoka. Miditra amin’ ny fanoherana mivantana ny andrimpanjakana izy. Na go­ver­nemanta io, na parlemanta, na manampahefana eny ifotony… Mifamoivoy ny hevitry ny fitondrana, nefa tsy misy vahaolana mipoitra na fanavaozana mi­vaingana. Matetika, ny haino aman-jery no toy ny fanafainganana ny raharaha na fandrisika noho ny fahasarotany. Mampi­tombo kosa ny toe-draharaha ny hetsika sosialy, ny fihetsike­tsehana na ny hetsika ara-
dalàna. Tsy fantatra na tsy azo antoka ny faharetany, mety volana na taona maro.
Midika fiarovana ny rafitra misy ny fiatrehana na fisoro­hana ny krizy politika: fanja­kana, vondrom-bahoaka… Amin’ny fahaverezana maharitra ny maha ara-dalàna ny fitondrana, eo ny fametraham-pialana na fikatsoan’ny rafitra na sampana mpanapa-kevitra, fihenjanana anatiny tsy voafehy: fizaraza­rana, fialana an-daharana, fi­fandirana mivantana… Aha­zoana mamantatra izay ma­lemy ny fisorohana krizy politika, manomana kabary sy fanapahan-kevitra mandresy lahatra, ary mitana na mizotra amin’ny lalana stratejika mazava.

Ireo toetra mampiavaka ny krizy politika

Ny fahaverezan’ny fahatokisana ampahany na manontolo ny mpitondra na andrimpan­jakana, ohatra, ny krizy ara-dalàna. Eo koa ny fanoherana andrimpanjakana, izay fifandirana eo amin’ny samy andrimpanjakana: mpanatanteraka, mpanao lalàna, vondrom-ba­hoaka… Mitarika fikatsoana politika izany. Fisehony koa ny sakana amin’ny fandraisana fanapahan-kevitra, tsy azo atao na ampiharina amin’ny fomba mahomby intsony. Endrika isehony koa ny tsy fandriampahalemana maharitra: krizy mandritra ny fotoana ela, miteraka tsy fahatokisana, fifandirana anatiny ary tsy fahatokisana strate­jika. Endriny koa ny fitokonana, ny hetsika, ny fanangonan-
tsonia, na ny tsy fankatoavana sivily dia manamafy ny tsindry ara-politika. Fialana amin’ny krizy politika ny famahana olana amin’ny alalan’ny marimaritra iraisana, fanovana ekipa, fanavaozam-pitanta­nana, na fifidianana. Mila famerenana ny fahatokisana izany.

Ireo antony mety hiteraka krizy politika?

Matetika ateraky ny fahapotehan’ny fifampitokisana eo amin’ny mpitondra sy ny tantanina ny krizy politika. Na noho ny fikatsoan’ny andrimpanja­kana. Eo koa, ohatra, ny fanapahan-kevitra tsy tian’ny va­hoaka na heverina ho tsy rariny: fanavaozana, fanafoanana ny zo, fepetra misetrasetra… Na ny fahafintohinana mahavoarohirohy ny mpitondra ara-poli­tika: kolikoly, fitiavan-tena, fanararaotam-pahefana… Toy izany ny krizy ara-tsosialy na ara-toekarena tsy voafehy: fitokonana faobe, tsy fananan’asa, fidangan’ny vidim-piainana… Tsy latsak’izany ny fihenjanana eo amin’ny andrimpanjakana: fifandirana eo amin’ny mpanatanteraka sy ny mpanao lalàna, eo amin’ny fanjakana sy ny manampahefana eny ifotony, ohatra,… Na ny fahaverezan’ny fanaraha-maso amin’ny krizy iray: krizy fiarovana, krizy ara-pahasalamana, loza voajanahary… Ireo singa rehetra ireo, mety mitambatra miteraka fikorontanana mahery vaika, voamariky ny tsy fahatokisana, ny fihetsiketsehana ary ny fihenan’ ny fahefana eo an-toerana.

Misy izay azo heverina na fanapahan-kevitra azo raisina

Fanetsehana vondrona mandinika ny krizy voafetra mazava: manangona vondrona kely toy ny tale jeneraly, talen’ ny serasera, olom-boafidy azo itokisana… Hamakafaka ny zava-misy am-pahatoniana izy ireo sy hahazoana antoka ny fandraisana fanapahan-kevitra ary hisorohana ny fialana an-daharana anatiny. Tombanana ny maha ara-dalàna ny fitarainana: faritana ny antony mahatonga ny krizy toy ny fihetseham-po, fanoherana ideolojika, zava-misy manokana, fahadisoana ara-politika na fitanta­nana. Tanana ny fifehezana ny hafainganan’ny haino aman-jery: tsy maika amin’ny famoahana vaovao na fanambarana. Manomana hafatra marim-pototra, tsy misy fiarovan-tena na fandavana. Avahana ny fifandraisana vonjy taitra sy ny paikady fanarenana.
Ankoatra izany, tandrovy ny andraikitry ny andrimpanjakana. Raha ilaina, manana hafatra manokana alefa amin’ny ala­lan’ny fampitana ataon’ny tale jeneraly, mpitondra teny, mpisolovava, sendika… Mihaona mivantana amin’ireo mpandray anjara fototra: solontena, sen­dika, olom-boafidy avy amin’ny mpanohitra… Ahazoana mampitony mihoatra no ho ny fa­moahana fanambarana izany. Iomanana ny fivoahana amin’ny krizy: dinihina ny toe-javatra marolafy famahana olana: fiaikena heloka na fahadisoana, fanelanelanana, fakan-kevitra na fifampidinihana, fanavaozana anatiny… Manangana lalana hita maso hiverenana any amin’ ny fahamarinan-toerana.

R. Nd.